Polaki.orgPolacy na Białorusi: kultura, pamięć, tradycje

Niemen mniej znany

· Z życia Polonii

Czesław Niemen na scenie w Sopocie w 1967 roku
Czesław Niemen w Sopocie, 1967. Fot. autor nieznany, domena publiczna, Wikimedia Commons

Większość słuchaczy kojarzy Czesława Niemena z jednym utworem — „Dziwny jest ten świat”, nagranym w 1967 roku. To piosenka, która do dziś pojawia się w szkolnych śpiewnikach i na koncertach. Tymczasem twórczość artysty z Wasiliszek była znacznie szersza i bardziej zaskakująca, niż sugeruje jeden przebój.

Pseudonim od rzeki

Prawdziwe nazwisko muzyka to Czesław Juliusz Wydrzycki. Pseudonim „Niemen” przyjął na początku kariery. Nawiązywał w ten sposób do rzeki, nad którą się wychował. Dla wielu mieszkańców Grodzieńszczyzny to szczegół szczególnie bliski — rzeka płynie przez Grodno i okolice Wasiliszek, a w polskiej literaturze od czasów Mickiewicza i Orzeszkowej jest symbolem tej ziemi.

Poezja Norwida

Mniej znaną, a bardzo ważną częścią dorobku Niemena są kompozycje do wierszy Cypriana Kamila Norwida. Utwór „Bema pamięci żałobny rapsod” to ponad kilkunastominutowa, rozbudowana kompozycja, daleka od formatu radiowego przeboju. Niemen sięgał też po teksty innych poetów, a sposób, w jaki łączył poezję z rockiem i jazzem, był w ówczesnej Polsce czymś nowym.

Instrumenty i elektronika

Od lat siedemdziesiątych artysta coraz częściej eksperymentował z instrumentami klawiszowymi i syntezatorami. Na późniejszych płytach sam nagrywał większość partii, budując brzmienie warstwa po warstwie. Dla części fanów był to odważny krok, dla innych — odejście od przebojów, które ich zachwyciły. Dziś te nagrania słucha się jako ważny rozdział historii polskiej muzyki elektronicznej.

Malarstwo i grafika

Niemen interesował się też sztukami plastycznymi. Projektował okładki, rysował i tworzył grafikę komputerową, gdy ta dopiero wchodziła do użytku. Ta mniej znana pasja pokazuje, że myślał o swojej twórczości całościowo — muzyka, słowo i obraz miały tworzyć jedną opowieść.

Ślady na Grodzieńszczyźnie

W rodzinnych stronach artysta pozostaje przede wszystkim „naszym Czesławem”. W Starych Wasiliszkach działa izba-muzeum w jego domu rodzinnym, a w Grodnie, gdzie uczył się muzyki, upamiętnia go tablica. Na Białorusi organizowany jest także festiwal muzyki polskiej jego imienia.

Jeśli znasz Niemena tylko z jednego przeboju, warto sięgnąć po jego płyty z lat siedemdziesiątych. To dobry sposób, by zrozumieć, dlaczego chłopak z małej wsi nad Niemnem stał się jedną z legend polskiej muzyki.