Dzień Konstytucji 3 Maja wśród Polaków na Białorusi

3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił Ustawę Rządową — pierwszą w Europie i drugą na świecie, po amerykańskiej, nowoczesną konstytucję spisaną w jednym akcie. Dla Polaków to jedno z najważniejszych świąt narodowych. Obchodzi się je także w polskich środowiskach na Białorusi, na ziemiach, które w 1791 roku należały do Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Konstytucja w kilku zdaniach
Ustawa Rządowa wprowadzała trójpodział władzy, znosiła liberum veto i wolną elekcję, a mieszczanom dawała nowe prawa. Miała wzmocnić państwo w czasie, gdy sąsiedzi przygotowywali kolejne rozbiory. Obowiązywała krótko — w 1792 roku przegrana wojna w obronie konstytucji, a potem drugi i trzeci rozbiór zakończyły istnienie Rzeczypospolitej. Pamięć o 3 Maja przetrwała jednak jako symbol reform i nadziei.
Jak się obchodzi święto
Na Grodzieńszczyźnie i w innych miejscach, gdzie mieszkają Polacy, rocznica ma zwykle kilka elementów:
- mszę w intencji Ojczyzny w kościele parafialnym, często z pieśnią „Witaj, majowa jutrzenko”,
- akademię przygotowaną przez dzieci uczące się polskiego: wiersze, scenki historyczne, pieśni,
- koncert chórów i zespołów,
- spotkanie przy herbacie i cieście, na którym starsi opowiadają, jak obchodzono święto w ich młodości.
3 maja to również uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, dlatego w wielu parafiach święto ma podwójny, religijny i patriotyczny wymiar.
Lekcja historii dla najmłodszych
Dla dzieci, które uczą się polskiego w szkołach i na kursach, akademia trzeciomajowa jest często pierwszym spotkaniem z historią Rzeczypospolitej. Nauczyciele opowiadają o Sejmie Czteroletnim, Stanisławie Auguście i Hugonie Kołłątaju, pokazują obraz Jana Matejki „Konstytucja 3 Maja 1791 roku” i uczą pieśni, które śpiewały pokolenia.
O innej ważnej rocznicy historycznej piszemy w tekście o 600-leciu bitwy pod Grunwaldem.