Polaki.orgPolacy na Białorusi: kultura, pamięć, tradycje

Dzień Konstytucji 3 Maja wśród Polaków na Białorusi

· Z życia Polonii

Obraz Jana Matejki Konstytucja 3 Maja 1791 roku
Jan Matejko, „Konstytucja 3 Maja 1791 roku”. Fot. Jan Matejko, domena publiczna, Wikimedia Commons

3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił Ustawę Rządową — pierwszą w Europie i drugą na świecie, po amerykańskiej, nowoczesną konstytucję spisaną w jednym akcie. Dla Polaków to jedno z najważniejszych świąt narodowych. Obchodzi się je także w polskich środowiskach na Białorusi, na ziemiach, które w 1791 roku należały do Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Konstytucja w kilku zdaniach

Ustawa Rządowa wprowadzała trójpodział władzy, znosiła liberum veto i wolną elekcję, a mieszczanom dawała nowe prawa. Miała wzmocnić państwo w czasie, gdy sąsiedzi przygotowywali kolejne rozbiory. Obowiązywała krótko — w 1792 roku przegrana wojna w obronie konstytucji, a potem drugi i trzeci rozbiór zakończyły istnienie Rzeczypospolitej. Pamięć o 3 Maja przetrwała jednak jako symbol reform i nadziei.

Jak się obchodzi święto

Na Grodzieńszczyźnie i w innych miejscach, gdzie mieszkają Polacy, rocznica ma zwykle kilka elementów:

3 maja to również uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, dlatego w wielu parafiach święto ma podwójny, religijny i patriotyczny wymiar.

Lekcja historii dla najmłodszych

Dla dzieci, które uczą się polskiego w szkołach i na kursach, akademia trzeciomajowa jest często pierwszym spotkaniem z historią Rzeczypospolitej. Nauczyciele opowiadają o Sejmie Czteroletnim, Stanisławie Auguście i Hugonie Kołłątaju, pokazują obraz Jana Matejki „Konstytucja 3 Maja 1791 roku” i uczą pieśni, które śpiewały pokolenia.

O innej ważnej rocznicy historycznej piszemy w tekście o 600-leciu bitwy pod Grunwaldem.