Polaki.orgPolacy na Białorusi: kultura, pamięć, tradycje

Stanisław Moniuszko – kompozytor spod Mińska na scenie operowej

· Z życia Polonii

Portret Stanisława Moniuszki pędzla Tytusa Maleszewskiego
Tytus Maleszewski, portret Stanisława Moniuszki (Muzeum Narodowe w Warszawie). Fot. Tytus Maleszewski, domena publiczna, Wikimedia Commons

Stanisław Moniuszko, nazywany ojcem polskiej opery narodowej, urodził się 5 maja 1819 roku w Ubieli koło Mińska. Na Białorusi uważa się go także za jednego z twórców tutejszej kultury muzycznej. Dlatego każda nowa inscenizacja jego dzieł — w Warszawie czy w Mińsku — budzi zainteresowanie po obu stronach granicy.

Od Ubieli do Wilna

Moniuszko dorastał w ziemiańskiej rodzinie, w której muzykowano na co dzień. Uczył się w Warszawie i Mińsku, a potem w Berlinie. Najważniejsze lata twórczości spędził w Wilnie, gdzie przez blisko dwadzieścia lat był organistą w kościele św. Janów, uczył muzyki i komponował. Tam w 1848 roku po raz pierwszy wystawiono w wersji koncertowej „Halkę”.

„Halka” i „Straszny dwór”

Prawdziwy sukces przyszedł w 1858 roku, gdy „Halka” w nowej, czteroaktowej wersji zabrzmiała w Warszawie. Moniuszko przeprowadził się wtedy do stolicy i objął stanowisko dyrygenta opery. W 1865 roku powstał „Straszny dwór” — opera o szlacheckim dworze, honorze i polskich obyczajach, z jedną z najbardziej znanych arii w polskiej muzyce — arią Stefana z kurantem.

Poza operami Moniuszko napisał setki pieśni zebranych w „Śpiewnikach domowych”. Miały trafić do zwykłych domów, gdzie śpiewano przy fortepianie — i rzeczywiście trafiły.

Moniuszko na Białorusi

Dzieła kompozytora wystawia Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu w Mińsku, a jego pieśni śpiewają chóry i uczniowie szkół muzycznych. Moniuszko pisał też do tekstów Jana Czeczota i Władysława Syrokomli — poetów związanych z ziemiami dzisiejszej Białorusi — co dodatkowo wiąże jego twórczość z tym regionem.

Jubileusze

Rok 2019, dwusetna rocznica urodzin kompozytora, w Polsce był Rokiem Moniuszki. Już wcześniej teatry przygotowywały jubileuszowe premiery, a melomani z Grodna i Mińska wybierali się na spektakle w obu krajach. Dla polskiej społeczności na Białorusi Moniuszko jest przykładem artysty, który należy do wspólnego dziedzictwa.

Czytaj też: Niemen mniej znany — o innym artyście z tych stron, który zmienił polską muzykę.